Lek Asertin, czyli sertralina z grupy SSRI: wskazania, ryzyko i recepta

Co zawiera Asertin i jak działa sertralina

Jedna tabletka Asertinu zawiera sertralinę, oznaczoną kodem ATC N06AB06. Mechanizm sprowadza się do zablokowania wychwytu zwrotnego serotoniny w neuronach, dzięki czemu przekaźnik dłużej pozostaje tam, gdzie działa. Noradrenaliny i dopaminy sertralina prawie nie dotyka, a w badaniach nie łączyła się z receptorami histaminowymi, cholinergicznymi ani benzodiazepinowymi. W badaniach nie działała też uspokajająco tak jak alprazolam, więc nie daje szybkiego wyciszenia typowego dla benzodiazepin.

Praktyczny wniosek: Asertin nie służy do brania w chwili napięcia. Efekt buduje się przy regularnym przyjmowaniu, przez tygodnie. Opis samej substancji, niezależny od nazwy handlowej, znajdziesz na stronie sertralina: opis substancji, a tło całej klasy w zestawieniu leków z grupy SSRI.

Na co pomaga Asertin według ChPL

Rejestracja obejmuje pięć rozpoznań. Każde z nich stawia lekarz, zwykle psychiatra, po badaniu i wywiadzie. Samo dopasowanie objawów do listy nie wystarcza, by uznać, że lek jest dla ciebie.

• duża depresja: leczenie trwającego epizodu i ochrona przed nawrotem,
• napady paniki (lęk napadowy), również gdy towarzyszy im agorafobia,
• ZO-K u dorosłych, a u dzieci i nastolatków od 6. do 17. roku życia,
• zespół lęku społecznego, w mowie potocznej fobia społeczna,
• PTSD, czyli zespół stresu pourazowego.

Asertin 50 i Asertin 100: postać i moce w aptece

Asertin występuje w dwóch mocach: 50 mg i 100 mg, w obu przypadkach jako tabletki powlekane z kategorią Rp. Sertralina innych producentów bywa też w mocach 25 mg i 150 mg.

Cyfra na pudełku informuje tylko, ile sertraliny ma jedna tabletka. To nie jest instrukcja, ile ich połykać. Ile, jak długo i czy coś zmieniać, ustala lekarz prowadzący na podstawie rozpoznania, wieku, pracy wątroby i reszty twoich leków. Jeśli opakowanie z apteki nie zgadza się z tym, co pamiętasz z zalecenia, najpierw zapytaj farmaceutę albo lekarza.

Przeciwwskazania i leki, z którymi Asertinu nie łączy się

Lek jest przeciwwskazany, gdy masz nadwrażliwość na sertralinę lub składnik pomocniczy tabletki. Drugie przeciwwskazanie to równoczesne branie nieodwracalnych inhibitorów MAO, takich jak selegilina, bo grozi to zespołem serotoninowym. Odstęp jest niesymetryczny: dwa tygodnie (14 dni) przerwy przy przejściu z inhibitora MAO na sertralinę i tydzień (7 dni) przy przejściu odwrotnym. Przeciwwskazane jest też łączenie z pimozydem.

Punkt 4.5 ChPL mówi, że sertraliny nie należy stosować z moklobemidem ani z linezolidem, antybiotykiem o słabym działaniu hamującym MAO. Przy innych lekach serotoninergicznych, na przykład tryptanach, oraz przy preparatach z dziurawcem ChPL wymaga ostrożności i zaleca, by w miarę możliwości unikać łączenia ich z sertraliną. Ryzyko krwawień rośnie w połączeniu z lekami przeciwzakrzepowymi, aspiryną czy NLPZ. Przy licie ChPL zaleca obserwację pacjenta, przy fenytoinie kontrolę jej stężenia we krwi, a przy warfarynie ścisłą kontrolę czasu protrombinowego. Przy ciężkiej niewydolności wątroby sertraliny nie należy stosować.

Przy każdym nowym leku, ziole czy suplemencie, zwłaszcza z dziurawcem, mów lekarzowi i farmaceucie, że bierzesz Asertin.

Działania niepożądane sertraliny i ich częstość

Na pierwszym miejscu ChPL stawia nudności. Zaznacza też, że objawy uboczne zależą od dawki i z czasem często słabną. Poniższe dane pochodzą z połączonej analizy badań z placebo i dotyczą objawów z kategorii bardzo częstych, czyli spotykanych co najmniej u co dziesiątego pacjenta.

• przewód pokarmowy: nudności u 24 na 100 leczonych, biegunka u 18 na 100, suchość w ustach u 14 na 100,
• głowa i sen: ból głowy u 21 na 100, bezsenność u 19 na 100, senność u 13 na 100, zawroty głowy u 11 na 100,
• sfera seksualna: zaburzenia wytrysku u 14 na 100 leczonych mężczyzn,
• samopoczucie ogólne: zmęczenie u 10 na 100.

Pierwsze tygodnie, efekt leczenia i odstawianie

ChPL podaje, że pierwsza poprawa może pojawić się już w ciągu 7 dni, ale utrwalenie efektu wymaga dłuższego leczenia, zwłaszcza w ZO-K. Leczenie depresji, według tego samego dokumentu, powinno trwać przynajmniej 6 miesięcy. Słabe wrażenia po kilku dniach nie są więc argumentem za przerwaniem kuracji.

Start terapii i każda zmiana dawki to czas zwiększonej czujności. ChPL opisuje akatyzję: męczący niepokój ruchowy, przy którym trudno usiedzieć, najczęściej w pierwszych tygodniach. W tym okresie lęk i myśli samobójcze mogą przejściowo narastać, a w badaniach ryzyko zachowań samobójczych było wyższe u osób poniżej 25 lat. Jeśli zauważysz to u siebie albo bliski zauważy to u ciebie, nie czekaj na kontrolę, tylko od razu skontaktuj się z lekarzem. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112.

Po przerwaniu leczenia, szczególnie nagłym, często pojawiają się objawy odstawienne. W badaniach zgłosiło je 23% osób, które przestały brać sertralinę, a w grupie kontynuującej 12%. Chodzi głównie o zawroty głowy, parestezje, kłopoty ze snem, niepokój, nudności i ból głowy. Na ogół mijają w ciągu dwóch tygodni, ale bywa, że ciągną się 2-3 miesiące albo dłużej. Dlatego tempo kończenia terapii ustala lekarz.

Alkohol, prowadzenie samochodu i ciąża

Alkohol. U zdrowych ochotników sertralina nie wzmacniała działania alkoholu na sprawność, a mimo to producent w ChPL nie zaleca picia w trakcie terapii. Do tego alkohol sam nasila objawy depresji i lęku, więc utrudnia ocenę, czy lek działa.

Auto i maszyny. Sertralina w badaniach nie pogarszała sprawności psychomotorycznej. Senność i zawroty głowy są jednak bardzo częste, a ChPL zastrzega, że leki działające na psychikę mogą osłabiać sprawność potrzebną do prowadzenia pojazdów, więc pacjenta trzeba o tym uprzedzić. Jeśli czujesz się otępiały, nie siadaj za kierownicą.

Ciąża i karmienie piersią. W ciąży sertraliny się nie zaleca, chyba że stan kobiety tego wymaga i korzyść przeważa nad ryzykiem. Noworodka matki leczonej w późnej ciąży trzeba obserwować. Leki SSRI wiążą się z większym ryzykiem przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka: mniej więcej 5 na 1000 ciąż, podczas gdy w ogólnej populacji 1-2 na 1000. Przy karmieniu piersią lek nie jest zalecany, o ile lekarz nie oceni, że korzyść jest większa.

Czy Asertin to psychotrop i czy grozi uzależnieniem

Jeśli przez psychotrop rozumiesz lek wpływający na psychikę, to tak. W sensie prawnym sertralina nie figuruje jednak w wykazie substancji psychotropowych, dlatego Asertin ma zwykłą kategorię Rp i nie podlega żadnej z grup P.

W badaniu porównującym skłonność do nadużywania sertraliny, alprazolamu i d-amfetaminy sertralina nie dawała euforii ani innych sygnałów takiego ryzyka. Tabela objawów ubocznych w ChPL odnotowuje jednak uzależnienie od leku jako zdarzenie rzadkie. W codziennej praktyce częstszym kłopotem są objawy odstawienne opisane wyżej. Nie są one tym samym co uzależnienie, ale są dobrym powodem, by nie kończyć leczenia samodzielnie.

Odpowiedniki Asertinu i koszt opakowania

Sertralinę zawierają także m.in. Zoloft, Setaloft, Stimuloton, Asentra, Sertagen i Zotral. Substancja jest ta sama, ale moce, składniki pomocnicze i zakres zarejestrowanych wskazań mogą się różnić. Zmianę preparatu uzgodnij z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie jeśli nie tolerujesz laktozy.

Ile zapłacisz, zależy od mocy, liczby tabletek w opakowaniu i od tego, czy dana pozycja jest refundowana. Bieżący poziom odpłatności podaje wykaz leków refundowanych ogłaszany przez Ministra Zdrowia, a najprościej sprawdzić go w aptece.

Recepta na Asertin i przedłużenie leczenia online

Legalnie apteka wyda Asertin tylko na receptę. Sprzedawcy, którzy proponują go bez niej, działają nielegalnie, a ich towar może być podróbką o nieznanym składzie. Pierwsze rozpoznanie i wybór leku to zadanie psychiatry na wizycie.

Jeśli już leczysz się sertraliną i masz to udokumentowane, możesz wnioskować o e-receptę na kontynuację leczenia psychiatrycznego. Odpowiadasz na pytania w formularzu, całość ocenia lekarz, a gdy potrzebuje uzupełnień, pisze na czacie. Kontakt jest wyłącznie pisemny, bez połączeń wideo czy głosowych, i dotyczy tylko leczenia już rozpoczętego. Podstawą jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: receptę potrzebną do kontynuacji można wystawić bez badania, gdy uzasadnia to stan zdrowia widoczny w dokumentacji. Lekarz może odmówić, a opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi.

Prawo farmaceutyczne ogranicza czas na wykupienie zwykłej e-recepty do najwyżej 365 dni. Krótsze, osobne limity mają recepty na antybiotyki (7 dni) i na leki ze środkami odurzającymi lub substancjami psychotropowymi (30 dni); sertraliny ten drugi wyjątek nie obejmuje. Więcej o terminach w poradniku o ważności e-recepty.